Rośnie liczba osób uczących się w Polsce języka duńskiego, rośnie też liczba mieszkających w Danii Polaków, których jest obecnie około 15 tys. Wielu z nich studiuje, inni pracują jako lekarze, pielęgniarki czy rzemieślnicy. Pracownicy Duńskiego Instytutu Kultury w Polsce opracowali we współpracy z Lise Bostrup z Uniwersytetu Kopenhaskiego gramatykę języka duńskiego po polsku. Wyjaśnienia ilustrowane są dużą liczbą przykładów. Książka liczy 223 strony. Niemal połowę jej objętości stanowi słownik polsko-duński i duńsko-polski, liczący ok. 5.000 haseł. Ponadto każdemu z poszczególnym rozdziałów książki towarzyszy zestaw słów, zwrotów i wyrażeń o określonej tematyce (np. zakupy, rodzina, studia, wakacje, itp.). Zestawy te odpowiadają lekcjom zawartym w podręczniku do nauki języka duńskiego Aktivt dansk, który w tej chwili dostępny jest tylko w Danii, podobnie jak płyta CD z dialogami z podręcznika. Dostępna za naszym pośrednictwem gramatyka Aktivt dansk jest jednak skonstruowana tak, by mogła funkcjonować zarówno jako uzupełnienie do podręcznika, jak i niezależnie, jako źródło wiedzy o zasadach gramatyki języka duńskiego.

Zwracamy uwagę, że podręcznik Aktivt dansk w zasadzie nie nadaje się do samodzielnej nauki języka duńskiego dla osoby, która wcześniej się z tym językiem nie zetknęła, ponieważ jest w całości i wyłącznie po duńsku.

Język duński dla Polaków

Dla Polaków, mających zamiar w najbliższym czasie rozpocząć naukę duńskiego, mamy dobrą wiadomość. To z myślą o nich powstało polskie uzupełnienie duńskiego podręcznika dla początkujących  Aktivt dansk, które pojawiło się właśnie na rynku księgarskim w Danii i w Polsce.*

Aktivt dansk to sprawdzony już w pracy dydaktycznej podręcznik autorstwa Lise Bostrup z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Wcześniej ukazały się suplementy w innych językach, teraz przyszła kolej na polskie opracowanie słownictwa i gramatyki,  rezultat współpracy autorki podręcznika głównego z Bogusławą Sochańską z Duńskiego Instytutu Kultury w Polsce.

Jak czytamy w przedmowie, w skład całego zestawu materiałów do nauki duńskiego wchodzą:

Aktivt dansk - podręcznik

płyta CD / kaseta z dialogami z podręcznika i z ćwiczeniami odsłuchowymi

Intensivt dansk - zeszyt ćwiczeń

Aktivt dansk. Język duński dla początkujących. Gramatyka i słownictwo - gramatyka z minisłownikiem duńsko-polskim i polsko-duńskim.  

Zgodnie z tytułem, na  polskie uzupełnienie składają się części gramatyczna i słownikowa. Podręcznik tworzy 25 jednostek, które odpowiadają tyluż lekcjom podręcznika głównego. Każda jednostka przynosi omówienie materiału gramatycznego występującego w danej lekcji. Należy podkreślić, że wyjaśnienia te są w języku polskim. Ponadto nowe słowa i wyrażenia występujące w poszczególnych lekcjach duńskiego podręcznika podane są w polskim tłumaczeniu. Dwie kolejne części suplementu to minisłownik duńsko-polski i polsko-duński.

Omawiane tu polskie uzupełnienie podręcznika Aktivt dansk zawiera zwięzły zarys gramatyki duńskiej po polsku oraz tłumaczenie słownictwa i zwrotów. Tego, że polski odbiorca otrzymuje opracowanie gramatyki duńskiej po polsku, nie sposób przecenić. Podręcznik ten jest jednak czymś więcej niż tylko prostym wykładem gramatyki duńskiej dla Polaków. Opisując budowę gramatyczną języka duńskiego autorki opracowania uwzględniają specyfikę rodzimego językaPolaków.  Metoda ta inspirowana jest językoznawstwem kontrastywnym, które bada języki pod względem ich różnic i podobieństw. Ujawnienie i uwypuklenie różnic pozwala na zwrócenie na nie szczególnej uwagi już w początkowej fazie uczenia się.

Posłużmy się przykładem zaczerpniętym z omawianego tu podręcznika. Stopniując przymiotniki i przysłówk po polskupytamy w stopniu wyższym: "Co bardziej lubisz, rocka czy pop"? Po duńsku posługujemy się stopniem najwyższym: "Hvad kan du bedst lide, rock eller pop"? Wskazanie na tę różnicę pozwala na przyswojenie prawidłowej struktury od samego początku. Przenosząc mechanicznie polską strukturę gramatyczną, mówimy wprawdzie w sposób dla Duńczyka zrozumiały, ale nie idiomatyczny. Powyższy przykład wymownie ilustruje, jak ważne przy opracowywaniu gramatyki jest ujęcie kontrastywne.

Dużą  trudność Polakom sprawia duńska składnia. Szyk zdania, w języku polskim dość swobodny, w duńskim podlega bardzo rygorystycznym regułom. Gramatyki duńskie posługują się specjalnym wzorcem zdaniowym, który przy pomocy znaków i symboli gramatycznych, umożliwia konstruowanie prawidłowych zdań. Z tej matrycy korzystają także autorki polskiego opracowania. Jednakże ta starannie zakodowana "rama zdaniowa" oczywista dla Duńczyka, nie jest łatwa do rozszyfrowania dla Polaka. Na niewiele przydaje się odsyłacz "wyjaśnienie skrótów - patrz wstęp", bowiem we wstępie, objaśnień odnoszących się do ramy zdaniowej nie znajdujemy. Ponieważ rama zdaniowa przywoływana jest wielokrotnie w podręczniku, warto byłoby może wyjaśnić na początku zarówno symbole, jak i dać uczącemu się "instrukcję obsługi", czyli  metodę posługiwania  się tym schematem.

Jak czytamy we wstępie, "Z zestawu materiałów do nauki języka duńskiego Aktivt dansk mogą korzystać zarówno uczący się tego języka na poziomie akademickim, jak również inne osoby, które pragną nauczyć się mówić po duńsku zarazem idiomatycznie i z gramatyczną poprawnością". Polskie uzupełnienie jest bezcenną pomocą i ułatwieniem w drodze do tego celu. Jest ono częścią składową całego zestawu, ale może też funkcjonować niezależnie od niego. Jako samodzielny podręcznik można go także gorąco polecić osobom, które przez etap nauki początkowej już dawno przebrnęły. Część gramatyczna jest znakomitą okazją do powtórki i usystematyzowania wcześniej zdobytych wiadomości. Kiedy ogarną nas wątpliwości czy i gdzie wstawić "s" w złożeniach wieloczłonowych ( mowa tu o konstrukcjach typu "et solskinsvejr") lub gdy chcemy kolejny raz sprawdzić i ostatecznie zapamiętać, że mówimy på Sjęlland, ale i Nordsjęlland, wystarczy tylko zajrzeć do odpowiedniego rozdziału omawianego tu podręcznika. A tym, którzy dopiero zabierają się do nauki duńskiego, można tylko pozazdrościć. Do ich rąk trafia znakomita pomoc dydaktyczna.

Krystyna Ellehauge, Informator Polski Nr 56-57

* Lise Bostrup & Bogusława Sochańska. Aktivt dansk. Język duński dla początkujących. Gramatyka i Słownictwo, Alfabeta 2006.

Powrót